Łatwo to zrozumieć, gdy użyjemy analogii występującej np. w przemyśle motoryzacyjnym. Większość nowoczesnych aut posiada
zestaw czujników monitorujących najważniejsze parametry silnika i gdy system diagnostyczny (potocznie nazywany
komputerem) zauważy, że np. poziom oleju jest zbyt niski, to użytkownik zostanie o tym fakcie powiadomiony poprzez
wyświetlenie odpowiedniego komunikatu (włączenie kontrolki, etc). W ten sam sposób działa S.M.A.R.T, który powiadamia
o wystąpieniu anomalii, pozwalając na podjęcie działań zapobiegawczych (np. wcześniejszego skopiowania danych znajdujących
się na danym dysku). Uszkodzenia mechaniczne, które są głównie przewidywalne, są przyczyną około 50-60% uszkodzeń dysków.
S.M.A.R.T. został stworzony w celu obserwacji stanu dysku przy użyciu rozmaitych metod i czujników.
Pojedynczy dysk twardy ATA może mieć ok. 30-40 takich wartości, które nazywane są atrybutami. Odzwierciedlają
one pośrednio lub bezpośrednio stan twardego dysku.
Praktycznie każdy nowy dysk twardy posiada zaimplementowaną technologię S.M.A.R.T.
Pomimo, że S.M.A.R.T. jest ustandaryzowany niektórzy z producentów stosują własne metody pomiarów
niektórych parametrów. Z tego ostatniego powodu znaczenie niektórych atrybutów może się
różnić w zależności od producenta danego dysku.
Podczas pracy system S.M.A.R.T wykonuje różne testy, na wskutek których otrzymywane są wyniki w postaci
wartości poszczególnych atrybutów i na podstawie których określany jest stan dysku twardego.
Występuje parę rodzajów testów S.M.A.R.T.:
Immediate Offline Test krótko trwający (pare minut) podstawowy test dysku,
pozwalający na wykrycie najistotniejszych problemów
Short Self Test krótki test trwający kilka-kilkanaście minut, pozwalający na wykrycie większości potencjalnych problemów
Extended Self Test długi test trwający nawet powyżej godziny, pozwalający na wykrycie wszystkich
potencjalnych problemów z dyskiem twardym i polegający na przetestowaniu wszystkich parametrów monitorowanych przez system S.M.A.R.T.
Conveyance Self Test test mający na celu wykrycie uszkodzeń powierzchni nośnika magnetycznego, które mogły
wystąpić np. podczas transportu dysku.
Warto wspomnieć, że testy S.M.A.R.T. są przeprowadzane w dwóch trybach:
CAPTIVE podczas trwania którego dysk zostaje wyłączony z użycia
IDLE, gdzie testy przeprowadzane są w czasie bezczynności dysku (czyli w czasie, gdy
dysk nie nie wykonuje żadnych operacji odczytu/zapisu)