...:: Porady ::...
Zanim przystąpię do opisywania programów garść porad które pozwolą zminimalizować wystąpienie „awarii”:
- Kupując komputer warto zwrócić uwagę na zasilacz. Dobry
zasilacz kosztuje więcej niż tania obudowa, ale warto w niego
zainwestować nawet jeśli zestaw komputerowy nie jest specjalnie
„prądożerny”. Niewłaściwe napięcia podawane przez wadliwie działające
zasilacze mogą destabilizować pracę komputera i ujemnie wpływać na
żywotność komponentów. Tanie zasilacze przeważnie nie mają dobrych
układów zabezpieczających przed przepięciami
- Często kupując nowy dysk decydujemy się na jego własnoręczny
montaż. Pamiętajmy, że sposób mocowania dysku znacznie wpływa na jego
żywotność, a tym samym na bezpieczeństwo zachowywanych na nim danych
- Dysk powinien być umieszczony w obudowie poziomo, etykietą ku
górze. Jeśli zdecydujemy się na montaż twardego dysku pionowo, sami
skrócimy jego żywotność o 30%. Choć nie jest to dobre rozwiązanie, jest
ono dopuszczalne przez producentów dysków twardych. Największym błędem
jest zamocowanie dysku odwrotnie (etykietą do dołu). W takiej sytuacji
żywotność dysku skraca się dziesięciokrotnie
- Podział dysku na partycje pomaga ustrzec się przed utratą
danych wskutek wystąpienia błędu logicznego. Nie trzymaj strategicznych
danych na partycji systemowej (czyli tej, na której zainstalowany jest
system operacyjny). Jest ona najbardziej narażona na wszelkiego rodzaju
usterki logiczne prowadzące do utraty danych
- Nie istnieją idealne zabezpieczenia przed utratą danych
[...no cóż]. Nawet uchodzące za niezawodne systemy macierzowe dają co
najwyżej 99,9% pewności bezpieczeństwa danych. Używając na co dzień
zwykłego komputera PC, regularnie zachowuj swoje dane na wydzielonej
partycji dysku (rozwiązanie najprostsze choć najmniej bezpieczne), na
innych nośnikach (na przykład na drugim dysku). Jeśli możesz, nie
zachowuj swoich archiwów na dyskietkach, które charakteryzują się dużą
awaryjnością, co w konsekwencji zwiększa prawdopodobieństwo utraty
danych. Tanim i łatwo dostępnym nośnikiem do archiwizacji stosunkowo
niewielkiej ilości danych jest płyta CD
- Oprogramowanie antywirusowe chroni nas przed destrukcyjnym działaniem wirusów
- Najwięksi producenci dysków twardych (Seagate, Western
Digital, Maxtor, Samsung) umieszczają w Internecie własne aplikacje
pozwalające sprawdzić kondycję naszych „pociech”. Warto co jakiś czas
odwiedzić stronę producenta i zainteresować się tymi aplikacjami:
- Bądź uważny, korzystając z programów narzędziowych, zwłaszcza
takich, które mogą wpłynąć na strukturę plików oraz ważnych obszarów na
dysku i przyczynić się do utraty danych
- Jeśli masz do zarchiwizowania kilka małych, ale bardzo
cennych plików (np. pracę magisterską) to poza tradycyjnymi metodami
backup'u, możesz wysłać te pliki e-mailem na skrzynkę, z której nie
usuwasz poczty lub skorzystać z bezpłatnych przestrzeni dyskowych,
oferowanych przez serwery sieciowe takie jak np. www.edysk.pl
- Regularna defragmentacja pozwala ograniczyć skutki błędów
logicznych, które często prowadzą do utraty danych. W przypadku utraty
danych z nośnika, na którym przeprowadziliśmy wcześniej operację
defragmentacji, łatwiej jest odzyskać dane. W takiej sytuacji zwiększa
się skuteczność działania programów służących do samodzielnego
odzyskiwania danych. Do poprawnej pracy „defragmentatora” potrzebne
jest ok. 15% wolnej przestrzeni dyskowej
UWAGA: zasada ta nie dotyczy sytuacji kiedy już utraciłeś dane!
- Nie wychodź ze swojego systemu, nie zamykając go poprawnie.
Wyłączenie komputera przez wyjęcie wtyczki, popularne „zresetowanie”
komputera lub naciśnięcie przycisku wyłączającego komputer w czasie
pracy systemu może prowadzić do uszkodzenia systemu plików, a co za tym
idzie do utraty danych.
UWAGA: zasada nie dotyczy sytuacji kiedy to podczas pracy systemu
nastąpiła awaria dysku, wtedy należy niezwłocznie wyjąc wtyczkę
zasilania
- Na etykiecie dysku czasami można zobaczyć napisy świadczące o
tym, że dysk może wytrzymać wstrząsy np. 250G (250 x przyspieszenie
ziemskie). To dużo - dla porównania piloci myśliwców podczas lotu są
poddawani przeciążeniu rzędu kilku, góra kilkunastu G. Należy jednak
pamiętać, że dotyczy to dysku w stanie spoczynku. W czasie pracy dysk
jest dużo bardziej podatny na uszkodzenia spowodowane wstrząsami.
Dlatego należy unikać poruszania komputerem gdy jest on włączony. Nie
bez znaczenia jest ustawienie komputera w miejscu, w którym nie jest on
narażony na przypadkowe kopnięcia i wstrząsy. Dyski wkładane do
komputerów przenośnych są mniej podatne na uszkodzenia tego typu
ponieważ są mniejsze (średnica talerza wynosi tylko 2.5”) i przeważnie
wolniejsze (np. 4200 obr/min, podczas gdy dyski w komputerach
stacjonarnych kręcą się z prędkością 5400 lub 7200 obr/min)
- Kopia bezpieczeństwa (backup) jest najprostszą metodą ochrony
swoich danych przed utratą. Musi być jednak przeprowadzana regularnie i
w prawidłowy sposób. Zawsze po wykonaniu kopii zapasowej sprawdź, czy
jesteś w stanie ją odczytać. Wiele osób tworzy kopie swoich danych, nie
sprawdzając, czy w razie potrzeby można ich użyć. Często kopia zawiera
błąd, co prowadzi do bezpowrotnej utraty danych. Nigdy nie odtwarzaj
kopii danych bezpośrednio na dysk, z którego pochodzą - w przypadku
uszkodzenia kopii będziesz miał do dyspozycji uszkodzony dysk i kopię,
co daje dwa razy większą szansę na odzyskanie danych
- Zmiany temperatur nie służą dyskom twardym. Podstawową zasadą
w przypadku narażenia komputera na działanie niskich temperatur jest
jego nie włączanie do momentu, kiedy jego temperatura będzie równa lub
zbliżona do temperatury pokojowej (szczególnie dotyczy to momentów
kiedy wybrałeś się w okresie zimowym do kolegi aby skopiować nowe filmy
- przed jego podłączeniem odczekaj kilkanaście minut). Układ smarowania
dysku twardego jest wrażliwy na różnice temperatur. Włączenie
„schłodzonego” komputera w biurze lub mieszkaniu spowoduje skrócenie
żywotności twardego dysku lub jego awarię, a stąd już tylko krok do
utraty danych
- Dyski zostały zaprojektowane do pracy w temperaturze
zbliżonej do pokojowej. Kiedy komputery pracują w wyższych
temperaturach, wzrasta możliwość awarii dysku twardego. Naturalnym
objawem pracy dysku twardego jest jego nagrzewanie się. W celu
obniżenia temperatury dysku twardego można zastosować wentylator
- Jeśli kupujesz większą ilość dysków, kup, jeśli to możliwe, identyczne modele i co ważne, o tym samym numerze firmware’u
- Podczas zalania dysku wodą:
- nie należy stosować oprogramowania służącego do samodzielnego odzyskiwania danych
- nie wolno podłączać go do zasilania! Wskutek zalania
elektroniki dysku podłączenie zasilania spowoduje dodatkowe problemy:
od spalenia elektroniki dysku po całkowite zniszczenie nośnika
- nie należy osuszać, ani dopuścić do samoistnego wyschnięcia
zalanego nośnika danych. Osuszenie i uruchomienie tego elementu może
spowodować bezpowrotną utratę zapisanych na nim informacji
- prawdopodobieństwo utraty informacji wzrasta w przypadku kontaktu nośnika ze słoną lub silnie zabrudzoną wodą
- Zabrudzone nośniki wymagają natychmiastowego, gruntownego
czyszczenia w sterylnych warunkach. Niedokładne oczyszczenie,
dopuszczenie do wyschnięcia i uruchomienie zalanego wcześniej nośnika
może spowodować bezpowrotną utratę danych. Dlatego nie róbmy tego sami
- Programów do odzyskiwania nie instaluj na partycji/dysku z której chcesz odzyskać dane
- Pod żadnym pozorem niczego nie zapisuj na partycji/dysku z
której utraciłeś dane (w ten sposób narażasz się na ich nadpisanie a co
za tym idzie na ich bezpowrotną utratę)
- W przypadku utraty danych nie wolno stosować defragmentatora!
Jego zadaniem jest scalenie rozrzuconych po dysku części plików tak,
aby znajdowały się w kolejnych klastrach dysku. W momencie utraty
danych w wyniku uszkodzenia systemu plików, defragmentator uznaje
obszary na dysku, na których znajdują się zagubione pliki za wolne i
nadpisuje je innymi danymi, uniemożliwiając odzyskanie danych. Dlatego
po utracie danych nie stosuj zasady używania defragmentatora!
- Jeżeli straciłeś dane nie wyłączaj systemu w typowy sposób.
Odłącz zasilanie (wyciągnij wtyczkę komputera stacjonarnego lub
przytrzymaj dłużej wyłącznik komputera przenośnego). W momencie
prawidłowego zamykania systemu komputer zapisuje zmiany, jakie zaszły
podczas pracy systemu. Proces ten polega na tworzeniu nowych plików.
Kiedy nowe pliki zostają zapisane na miejscu usuniętych,
prawdopodobieństwo odzyskania utraconych informacji znacznie się
zmniejsza. Dlatego nie stosuj wtedy zasady „zamykaj poprawnie system”.
Takie zachowanie zwiększa szanse odzyskania wszystkich utraconych
danych. Dodatkowo, jeżeli nastąpiło mechaniczne uszkodzenie dysku
twardego, wyłączając niezwłocznie komputer, nie narazisz się np. na
rysowanie powierzchni dysku przez uszkodzone głowice
- Narzędzie ScanDisk w czasie swojej pracy tworzy nowe pliki,
które są zapisywane bezpośrednio na nośniku. W przypadku, kiedy
straciliśmy ważne pliki i uruchomiliśmy ScanDisk na ich miejsce mogą
zostać zapisane tworzone przez program nowe pliki. To zjawisko nazywamy
nadpisaniem danych. Nadpisanie danych często uniemożliwia ich
odzyskanie, zarówno poprzez stosowanie programów przeznaczonych do
odzyskiwania danych, jak i w wyspecjalizowanych
laboratoriach...[hmm...chyba, że masz wujka w CIA :) ] Więc nie
uruchamiaj ScanDisk’a gdy utraciłeś dane
- W wypadku komunikatu „no boot device”, usterki fizycznej nie
można wykluczyć nawet jeśli dysk jest widziany przez BIOS. Dlatego
ważne jest, aby upewnić się w jakim stanie jest nośnik. Do
przeprowadzenia diagnozy nośnika możesz wykorzystać np. program
DataAdvisor. Jego 30-sto dniową, bezpłatną, w pełni funkcjonalną wersję
można pobrać tutaj. Program szybko oceni sprawność fizyczną
(mechaniczną) dysku twardego i struktury plików. Jest w stanie
rozpoznać problemy, które mogą być przyczynami utraty danych. Jest sam
w stanie zainicjować system komputera. Tak więc uruchomi system nawet
jeśli on sam nie może. Program potrafi zidentyfikować problemy, a
dzięki temu masz czas na zrobienie zapasowej kopii swoich ważnych
informacji oraz usunięcie błędów, co pozwoli Ci uniknąć utraty danych w
przyszłości.
DataAdvisor działa jedynie w trybie odczytu - nie powoduje
więc zagrożenia dla danych.
Dostępne opcje w DataAdvisor to:
- Quick Functional Test - wykonuje szybki (90 sek.) test
funkcjonalności dysku, pozwalający oszacować z 90% prawdopodobieństwem
sprawność dysku
- SMART Status Checz - test ten wykorzystuje mechanizm
wykrywania błędów SMART (Self-Monitoring, Analysis and Reporting
Technology)
- Complete Surface Scan - pełny skan powierzchni dysku
- File Structure Test - test poprawności struktury logicznej partycji (tylko FAT)
- System Memory Test - test RAMu
Jeśli diagnoza wykaże,
że dysk jest sprawny fizycznie możesz przystąpić do oceny uszkodzeń
software'owych. W tym celu należy włączyć komputer korzystając z
dyskietki startowej (pod warunkiem, że partycja jest sformatowana w
FAT, a nie w NTFS), a po uruchomieniu DOS’a przejdź na dysk C i wydaj
komendę dir. Jeśli pojawią się poprawne nazwy plików i katalogów to
przyczyną dla której komputer nie startuje może być uszkodzenie sektora
startowego, które można naprawić wpisując komendę fdisk /mbr
Jeśli pliki nie są widoczne lub ich nazwy są niepoprawne, dane możesz
próbować odzyskać korzystając z narzędzi do odzysku danych
- Zdjęcie obudowy dysku twardego w pomieszczeniach, które nie
są do tego przystosowane grozi bezpowrotną utratą danych lub
drastycznym zmniejszeniem żywotności naszego nośnika (nawet
stukrotnym!). Dyski twarde produkowane są w warunkach laboratoryjnych
(sterylnych). Pojedynczy pyłek kurzu może mieć szerokość równą kilku
lub kilkudziesięciu ścieżkom dysku, na których zapisane są nasze dane.
Na każdej ścieżce może być zapisanych kilka plików. Wyobraźmy sobie
więc straty, jakie może spowodować kurz dostający się do wnętrza dysku
twardego
Zagubiona sesja na CD / DVD
Dzięki temu, że płytę CD-R/DVD-R(+R) możemy zapisać tylko raz, nie ma
możliwości nadpisania na niej danych. Czasami jednak możemy stracić do
nich dostęp dogrywając drugą sesję w taki sposób, że pliki z pierwszej
przestają być widoczne. W takiej sytuacji najlepiej użyć
oprogramowania, które będzie pozwalało na dostęp do wszystkich sesji.
Jednym z takich programów, bardzo wygodnym w użyciu, jest
ISO Buster.
Pozwoli on na wybranie dowolnej sesji i „wydobycie” plików w niej
nagranych.
Zachęcam do przeczytania
artykułu autorstwa Bartka Danowskiego, w którym opisany
jest powyższy problem oraz zapraszam na
Forum gdzie było dużo tego typu
tematów poświęconych odzyskiwaniu tak nadpisanych sesji :)
Objawy zbliżającej się awarii dysku twardego
Wymienione poniżej objawy mogą zapowiadać awarię dysku twardego, a w
konsekwencji utratę zapisanych na nim informacji. W przypadku
wystąpienia przynajmniej jednego z objawów uszkodzenia wypadałoby
utworzyć kopię zapasową danych zapisanych na dysku.
- dysk pracuje wolniej
- dysk wydaje nietypowe hałasy, np przenikliwe świstanie lub dźwięki przypominające mielenie, skrzypienie lub stukanie
- często pojawiające się błędy zapisu i odczytu danych. ScanDisk
uruchamia się przed uruchomieniem Windows w trybie skanowania
powierzchni dysku (pomimo tego, że system został wyłączony poprawnie)